خواب بذر: روش‌ها و دستورالعمل‌ها

بذرها به‌عنوان اندام زایشی ازدیاد گیاهان ساختارهای پیچیده‌ای هستند و با نمو یک تخمک بارور شده به جنین و مواد ذخیره-ای(مانند آندوسپرم) که با بافت‏های پیرامونی احاطه شده‏اند ایجاد می‌گردند. بذرها به‌منظور تضمین بقاء نسل آینده گونه‌های گیاهی تولید می‌شوند و وسیله‌ای برای ذخیره ژرم‌پلاسم برای اهداف کشاورزی و حفظ گونه‌های وحشی منابع طبیعی می‌باشند. بذرها از دیدگاه دانش کشاورزی برای تولید محصولات کشاورزی و فراهم کردن بخش عمده‏ای از مواد غذایی مورد نیاز بشر نقش غیرقابل انکاری در زندگی بشر دارند. خواب وضعیت فیزیولوژیکی اسرارآمیزی است که در آن بذرهایی که آب جذب کرده‏اند، به‌طور متابولیکی فعال هستند، اما قادر به جوانه‏زنی و رشد گیاهچه نمی‏باشند. باتوجه به‌‌ چالش‌هایی که پیش‌روی جنگلکاری، بانک‌های بذر و کشاورزی ازلحاظ خواب و کیفیت بذر وجود دارد، مطالعه و تحقیقات در این زمینه دارای اهمیت ویژه‌ای در زیست‌شناسی بذر است و داشتن بینش درمورد خواب بذر در بر دارنده پیچیدگی‏های فراوان است و در زیست‏شناسی بذر به‌عنوان یک سیستم عالی جهت مطالعه فرایندهای نموی به‌کار می‏روند. پیشرفت بنیادینی که در علوم بذر در خلال چند سال گذشته ایجاد شده، بر نقش مهم علوم بذر در پیشرفت زیست‌فناوری گیاهی، کشاورزی، مدیریت و حفاظت از منابع گیاهی متمرکز بوده است. از این‌رو روش‌های مولکولی و ژنتیکی به‌منظور فهم مشکلات مربوط به زیست‌شناسی خواب و جوانه‌زنی بذر از اهمیت روزافزون برخوردار شده‌اند. کتاب خواب بذر، روش‌ها و دستورالعمل‌ها مجموعه‌ای جامع و منحصربه فرد از آخرین روش‌های پژوهش‌ها در علوم و فناوری-های بررسی خواب و جوانه‌زنی بذرها شامل: استانداردسازی تحقیقات خواب بذر، بررسی مولکولی مؤثر چرخه خواب، تیمارهای اصلاح شده جهت پایان خواب بذور، روش‌های ‌شناسائیABAR به‌عنوان گیرنده اسیدآبسیزیک(ABA)، تجزیه و تحلیل هورمون-ها و متابولیت‌های مربوطه در مطالعات خواب و جوانه‌زنی بذر، سنجش در شرایط آزمایشگاهی و تجزیه کارکردی اسیدآبسیزیک-ʹ8 ABA هیدروکسیلاز، جداسازی مواد ژنتیکی از بذرها، شناسایی و تشخیص مکان‌های ژنی صفات کیفی(QTL) کنترل‌کننده خواب بذر، پروتئومیکس پس از ترجمه خواب و جوانه‌زنی بذر، بررسی پویایی کروماتین درمدت خواب بذر، الکتروفورز، واکنش زنجیره ای پلیمراز(PCR) ، هیبریدسازی، نورترن بلاتینگ و ساترن بلاتینگ وسترن بلات و همسانه سازی(کلونینگ)، ریزآرایه‌ها، کروماتوگرافی، طیف‌سنجی جرمی، ارتعاش مغناطیسی هسته‌ای(NMR)، ریزتصویربرداری اسپکتروسکوپی ارتعاش مغناطیس هسته‌ای هیدروژن(1H-NMR)، چاپ بافت، تجزیه انواع اکسیژن فعال و آنتی‌اکسیدانت‌ها در رابطه با ماندگاری و جوانه‌زنی بذر، روش‌های مبتنی‌بر اکسیدنیتریک در زیست‌شناسی ‌بذر و بیوانفورماتیک بذر می‌باشد. این کتاب با معرفی مواد و ارائه روش‌های عملی برای اجرای مطالعه و تحقیق در زمینه جوانه‌زنی و خواب بذر مرجعی کاربردی برای پژوهشگران جنبه‌های گوناگون بذر بوده و از این رو مطالعه این کتاب برای زیست‌شناسان نمو گیاهی، متخصصین ژنتیک گیاهی، بهنژادگران گیاهی، زیست شناسان بذر و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در این زمینه ها قابل توصیه است. همچنین برای دانشجویان گرایش‌ها و رشته‌های مختلف مرتبط با گیاهان متفاوت ازجمله گیاهان زراعی و باغی و منابع طبیعی، به‌ویژه برای اجرای تحقیقات پایان‌نامه‌ها و رساله‌های مقاطع کارشناسی‌ارشد و دکترای تخصصی منبعی مفید است و امید دارد مورد استفاده محققین بخش کشاورزی قرار گیرد.